Nếu bạn nhìn vào những người thành công như sáng lập viên Virgin Group, Richard Branson, thức dậy lúc 5 giờ sáng mỗi ngày và hoàn thành một khối lượng vận động lớn trước khi đi ngủ bạn có thể cho rằng những người lười biếng kém thông minh và ít thành công trong sự nghiệp. Nhưng khoa học đã chỉ ra điều ngược lại.
Khoa học hỗ trợ sự lười biếng
Trung bình, những người ít hoạt động thể chất có xu hướng tư duy hơn những người hoạt động thể chất, theo một nghiên cứu năm 2015 được công bố trên Tạp chí Tâm lý Sức khỏe. Các nhà nghiên cứu còn gọi “sự lười biếng” bằng một cụm từ lạ “nhu cầu nhận thức”. Những người có đặc điểm này khao khát những cách nhìn có cấu trúc và hợp lý về thế giới và họ thường theo đuổi các hoạt động mang lại sự kích thích tinh thần mạnh mẽ, chẳng hạn như các câu đố động não hoặc tranh luận.
Đối với nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng bảng câu hỏi để đánh giá “nhu cầu nhận thức”. 60 đối tượng được chia thành hai nhóm (“người có suy nghĩ” và “người không suy nghĩ”) dựa trên các câu trả lời khảo sát của họ. Tất cả những người tham gia sau đó đeo thiết bị theo dõi hoạt động trong khoảng thời gian bảy ngày, cung cấp cho các nhà nghiên cứu cái nhìn sâu sắc về thói quen của họ. Dữ liệu cho thấy những người có chỉ số IQ cao ít cảm thấy buồn chán hơn, khiến họ ít hoạt động hơn và dành nhiều thời gian hơn cho việc suy nghĩ. Nhóm năng động cao rất dễ cảm thấy nhàm chán khi phải ngồi yên và quan sát những suy nghĩ trừu tượng của họ. Thay vào đó, họ thích kích thích trí óc bằng những công việc tích cực như thể thao và các hoạt động thể chất khác.
Những người lười biếng có thực sự thông minh hơn và thành công hơn không?
Sự thật không hẳn là vậy. Nhưng một phần của vấn đề có thể liên quan đến cách chúng ta nhìn nhận về chính sự lười biếng; rất có thể những thứ chúng ta kết hợp với sự lười biếng thực sự không phải là dấu hiệu của sự lười biếng. Bill Gates thường được trích dẫn rằng “Tôi luôn chọn một người lười biếng để làm một công việc khó khăn, bởi vì một người lười biếng sẽ tìm ra cách dễ dàng để làm điều đó”. Nhiều nhà tư tưởng lớn (còn gọi là những người có “nhu cầu nhận thức” cao) quan tâm đến việc giảm thiểu các hành động lãng phí và thay vào đó bằng các quy trình hiệu quả. Vì thế, thuê một người lười biếng không phải là ý tưởng tồi tệ nhất. Họ có thể là những nhà tư tưởng chiến lược, những người có thể đưa ra các lối tắt thông minh, cách loại bỏ vấn đề, tiết kiệm thời gian và đóng góp những ý tưởng mới, sáng tạo cho công ty.
“Sự lười biếng giả tạo”
Michael Lewis, tác giả các sách bán chạy nhất “Moneyball” (Quả bóng tiền bạc) và “The Big Short” (Vụ bán khống lớn), không tránh khỏi bị gọi là người lười biếng. Trên thực tế, ông cho rằng phần lớn thành công của mình trực tiếp là do lười biếng. “Sự lười biếng của tôi đóng vai trò như một bộ lọc” ông từng nói trong một cuộc phỏng vấn với Ryan Smith, Giám đốc điều hành của công ty khảo sát trực tuyến Qualtrics. “Một cái gì đó phải thực sự tốt trước khi tôi quyết định bắt tay vào thực hiện”. Nhận thức của Lewis về sự lười biếng là cái mà người ta có thể gọi là “sự lười biếng giả tạo”: thực tế là sự lười biếng góp phần vào thành công của ông đã xóa bỏ định kiến tiêu cực về một người lười biếng.
Trò chơi điện tử là một ví dụ khác về “sự lười biếng giả tạo”. Nó thường được coi là một hoạt động không cần trí óc mà hầu hết những người lười biếng yêu thích. Nhưng bất kỳ ai đã từng chơi Fortnite đều biết rằng nó đòi hỏi một lượng lớn tư duy chiến lược và khả năng giải quyết vấn đề. Bản thân Elon Musk được biết đến là một người chơi game sung mãn và chắc chắn khó có thể tưởng tượng được bất kỳ ai lại cho rằng anh là kẻ lười biếng. Sau hơn 100 giờ làm việc mỗi tuần và nhiều năm không nghỉ phép, Musk đã xây dựng ít nhất sáu công ty cực kỳ thành công. Bạn cũng có thể liệt kê Mark Zuckerberg và Larry Page trong số những người cực kỳ thành công và thích chơi trò chơi điện tử. Một lần nữa, hai người này không lười biếng, cũng không kém thông minh.
Điểm mấu chốt là “lười biếng” là một từ có nghĩa rộng. Bằng chứng cho thấy rằng chúng ta phải lưu tâm hơn về những phẩm chất ở một người khiến chúng ta đưa ra nhận định đó. Trong khi đó, chúng ta nên xem xét việc đón nhận những khía cạnh tích cực của sự lười biếng bên trong của chính mình.
(Theo CNBC)
