Nhiều người trong chúng ta có hình dung rất phi thực tế về một nhà lãnh đạo giỏi trông như thế nào: Chậm rãi chỉ trích, hào phóng với lời khen ngợi, không la hét, tìm kiếm sự hòa hợp và thích đồng ý hơn là bất đồng. Kiểu nhà lãnh đạo này chắc chắn có tồn tại, nhưng sau 10 năm nghiên cứu và phỏng vấn một số người thành công nhất trên thế giới – từ những người sáng lập, giám đốc điều hành đến vận động viên và nhà giải trí – tôi thấy rằng đa số đều có một điểm chung: sẵn sàng đối đầu với xung đột lợi ích trong công ty của họ vì sự thay đổi và tiến bộ.
Hãy kể về người đồng sáng lập Microsoft Bill Gates: Ngoài những sáng tạo đột phá của mình, ông còn được biết đến nhiều nhất hiện nay với tư cách là một nhà từ thiện tốt bụng, nhân hậu và ăn nói nhẹ nhàng. Nhưng nhiều thập kỷ trước, một Gates trẻ tuổi đã nổi tiếng là kẻ bắt nạt trong văn phòng.
Theo James Wallace và Jim Erickson, tác giả của cuốn tiểu sử Gates năm 1993 “Ổ cứng: Bill Gates và sự hình thành đế chế Microsoft”, Gates nổi tiếng với việc gửi các email “chỉ trích và châm biếm” cho nhân viên của mình vào nửa đêm. Ít nhất một “lập trình viên xui xẻo đã nhận được một email lúc 2 giờ sáng với nội dung bắt đầu: ‘Đây là đoạn mã ngu ngốc nhất từng được viết’”, cuốn sách kể lại. Các cựu nhân viên của Microsoft đã mô tả văn phòng là một môi trường rất đối đầu, với Gates là người “đòi hỏi cao” và công việc thì “căng thẳng”.
Một giai thoại khác đến từ Joel Spolsky, người sáng lập Stack Exchange và là cựu quản lý chương trình được giao phụ trách dòng sản phẩm Excel của Microsoft. Trong một bài đăng trên blog năm 2006, Spolsky viết về cuộc đánh giá thông số kỹ thuật sản phẩm trực tiếp đầu tiên của mình với Gates. Ngoài một số nhà quản lý khác, còn có một người “toàn bộ công việc của anh ta trong cuộc họp là đếm chính xác số lần Bill nói từ F” (từ F ám chỉ lời nói tục). Spolsky nhớ lại: “Chỉ số F*** càng thấp càng tốt”. Khi cuộc họp diễn ra, các câu hỏi mà Gates hướng đến ông “ngày càng khó hơn và chi tiết hơn”.
Yêu cho roi cho vọt
Tất nhiên, những giai thoại về tính khí khét tiếng này của Gates chỉ nói lên một mặt của câu chuyện. Gates hiểu rõ hơn bất kỳ doanh nhân nào khác về cách truyền cảm hứng và thúc đẩy nhân viên của mình đạt được mục tiêu chung, đồng thời cho họ thời gian để phát triển sáng tạo. Sau tất cả, như Spolsky sau này đã học được từ các đồng nghiệp của mình: “Bill không thực sự muốn xem xét chi tiết kỹ thuật của bạn, anh ấy chỉ muốn đảm bảo rằng bạn đã kiểm soát được nó. Tiêu chuẩn của anh ấy là đặt những câu hỏi khó hơn và khó hơn cho đến khi bạn thừa nhận rằng bạn không biết, và sau đó anh ta có thể la mắng bạn vì không chuẩn bị.”
Trên thực tế, các nhân viên của Gates đều mong đợi được thử thách và họ mong đợi có thể thách thức Gates. “Nhiều người không thích công việc của họ vì họ không nhận được bất kỳ phản hồi nào” Scott MacGregor, người được Gates thuê từ Xerox, nói với Wallace và Erickson. Đây chưa bao giờ là một vấn đề ở Microsoft. “Bạn luôn biết Bill nghĩ gì về những gì bạn đang làm” MacGregor tiếp tục. “Mục tiêu, động lực thúc đẩy rất nhiều lập trình viên là khiến Bill thích sản phẩm của họ.”
Hơn nữa, Gates không ngại đổi ý nếu ai đó đưa ra lý lẽ thuyết phục. Đó là phẩm chất mà Steve Wood, một trong những lập trình viên đầu tiên của Microsoft, phải ngưỡng mộ. Wood nói với Wallace và Erickson: “Anh ấy có thể cực kỳ mạnh miệng và thuyết phục khi tranh luận một mặt của một vấn đề, và một hoặc hai ngày sau anh ấy sẽ nói rằng mình đã sai. Không có nhiều người có động lực, cường độ và phẩm chất kinh doanh thành công như vậy mà cũng có khả năng gạt cái tôi của mình sang một bên. Đó là một đặc điểm hiếm có.”
Bill Gates đã già dặn hơn, khôn ngoan hơn
Kể từ đó, vị tỷ phú đã học được rằng có những giới hạn về mức độ khó mà các nhà quản lý nên thúc đẩy nhân viên của họ. “Khi lớn lên, nếu tôi nghĩ rằng bố mẹ tôi không công bằng, tôi có thể khá gay gắt với họ” Gates thừa nhận trong bức thư thường niên năm 2019 mà ông xuất bản với vợ mình, Melinda. “Khi tôi làm việc tại Microsoft, tôi rất cứng rắn với những người tôi làm việc cùng. Một trong số đó đã giúp chúng tôi thành công, nhưng tôi chắc chắn rằng một trong số đó đã vượt quá giới hạn.”
Tuy nhiên, tinh thần tiên phong và bầu không khí đầy cảm hứng tại Microsoft đã thu hút nhiều người trẻ thông minh và đầy tham vọng đến với công ty. “Phong cách quản lý đối đầu của [Gates] đã giúp Microsoft duy trì lợi thế của mình – sự dẻo dai về mặt tinh thần” Wallace và Erickson ghi lại trong cuốn sách của họ. “Nó khiến những người làm việc cho anh ấy suy nghĩ thấu đáo.”
Sự chuyển đổi trong phong cách lãnh đạo của Gates là một lời nhắc nhở hoàn hảo rằng những người ở vị trí quyền lực chỉ được tôn trọng nếu họ có thành tích mạo hiểm đối đầu, nếu và khi cần thiết, vì lợi ích của việc cần làm. Điều đó không phải lúc nào cũng nên nổi giận và cứng rắn, nhưng nó có nghĩa là ưu tiên thực thi các mục tiêu và kỳ vọng chính đáng. Nếu nó có thể được thực hiện một cách nhẹ nhàng sẽ tốt hơn cho bạn. Nhưng mọi nhà quản lý vĩ đại đều biết, như Gates đã làm, rằng sẽ có lúc họ cần phải lên tiếng chỉ trích một cách dứt khoát.
(Theo CNBC)
